Sekizlik sayı sistemi, özellikle bilgisayar bilimlerinin ilk dönemlerinde önemli rol oynamış bir sayı sistemidir. İkilik sayıların daha kısa ve okunabilir biçimde ifade edilmesini amaçlayan bu sistem, günümüzde sınırlı alanlarda kullanılsa da sayı sistemlerini anlamak açısından önemlidir.

Bu yazıda sekizlik sayı sisteminin tanımını, mantığını ve kullanım alanlarını inceleyeceğiz.

Sekizlik Sayı Sistemi Tanımı

Sekizlik sayı sistemi (Octal System), tabanı 8 olan bir sayı sistemidir. Bu sistemde 0’dan 7’ye kadar toplam 8 rakam kullanılır. Her basamak, 8’in kuvvetlerini temsil eder.

Kullanılan rakamlar:

0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7

Sekizlik Sayı Sisteminin Mantığı

Sekizlik sistemde her basamağın değeri, 8’in kuvvetlerine göre belirlenir. Sağdan sola doğru gidildikçe basamak değeri artar.

Örnek:

25₈

1. 2 → 2 × 8¹
2. 5 → 5 × 8⁰

Hesaplama:

(2×8) + (5×1) = 21₁₀

Sekizlik Sistem Neden Kullanılmıştır?

Bilgisayarların ikilik sistemle çalışması, uzun sayı dizilerini beraberinde getirir. Sekizlik sistem, ikilik sayıları üçlü gruplar halinde daha kısa ve anlaşılır şekilde göstermeyi sağlar.

Bu nedenle özellikle:

1. Eski bilgisayar sistemlerinde
2. Düşük seviyeli programlamada
3. Unix/Linux dosya izinlerinde

kullanılmıştır.

Sekizlik ve İkilik Sistem Arasındaki İlişki

Sekizlik sistem ile ikilik sistem arasında doğrudan bir ilişki vardır.

Her 1 sekizlik rakam, 3 ikilik rakama karşılık gelir.

Örnek:

İkilik 110101₂ → Sekizlik 65₈

Bu özellik, dönüşümleri oldukça kolaylaştırır.

Günümüzde Sekizlik Sayı Sistemi

Günümüzde sekizlik sistem, onaltılık sistem kadar yaygın değildir. Ancak eğitimde, sayı sistemleri konusunun anlaşılması ve ikilik sistemin mantığının kavranması için hâlâ öğretilmektedir.

Sonuç

Sekizlik sayı sistemi, modern teknolojide sınırlı kullanıma sahip olsa da, sayı sistemleri arasındaki geçişi anlamak için önemli bir köprü görevi görür. Özellikle ikilik sistemin daha sade biçimde ifade edilmesini sağlaması, bu sistemi matematik ve bilgisayar tarihinde özel bir konuma yerleştirir.